Rezerwat Galwica – torfowiskowa perełka regionu
Rezerwat „Galwica” chociaż nie ma zatwierdzonego planu zadań ochronnych, uznawany jest za jeden z najlepiej zachowanych rezerwatów przyrody w naszym regionie. Ma on charakter torfowiskowy i powołano go w celu ochrony cennych siedlisk wodno–błotnych oraz fauny i flory związanej z podmokłymi terenami. Naukowcy chcą tu zaobserwować procesy sukcesji naturalnej. „Galwica” to bardzo interesujący przykład lądowacenia jeziora. Jeszcze na początku XVIII w. było to malowniczo położone jezioro, połączone kanałami z sąsiednimi zbiornikami wodnymi. Obecnie rezerwat „Galwica” ma charakter rezerwatu ścisłego, którego ochrona ma na celu zachowanie cennego torfowiska alkalicznego ze stanowiskami zagrożonych gatunków roślin torfowiskowych. Obszar rezerwatu przez ostatnie kilkadziesiąt lat uległ licznym przekształceniom. Mimo to, iż jest on otoczony ze wszystkich stron lasami, a w okolicy brak jest nie tylko dużych aglomeracji, ale także większych miejscowości, rezerwat boryka się z problemem obniżania się poziomu wód gruntowych. Powoduje to degradację podmokłych ekosystemów. Z roku na rok zmniejsza się wielkość lustra wody oraz zasięg torfowiska. Nadmierna sukcesja roślinności drzewiastej prowadzi do zaniku terenów otwartych, na które zaczynają ekspansywnie wkraczać olsze, brzozy, sosny i wierzby, co wpływa niekorzystnie na warunki rozwoju roślinności torfowiskowej. Leśnicy aby zahamować te procesy zaczęli stosować czynne metody ochrony polegające na wykaszaniu i wycinaniu obsiewających się na torfowisku drzew. Zastosowano również zabiegi związane z zatrzymaniem odpływającej z mokradeł wody poprzez wybudowanie urządzeń tzw. małej retencji wodnej. Na tym jednak nie poprzestano i planuje się kolejne zabiegi poprawiające stan tej wyjątkowej perełki przyrodniczej naszego regionu.
Zródlo: http://www.szczytno.olsztyn.lasy.gov.pl/wydarzenia/-/asset_publisher/1Nb1/content/rezerwat-galwica-torfowiskowa-perelka-regionu
Rezerwat przyrody Małga (Ruda) nad Rzeką Omulew
była najstarszą miejscowością na terenie gminy Jedwabno, wymienianą w urzędowych dokumentach już w 1343 roku. Przypuszcza się, że istniała już w okresie przedkrzyżackim.
Powstanie wsi oraz jej późniejszy rozwój jest nierozerwalnie powiązany z pozyskiwaniem i przetwarzaniem przez miejscową ludność zalegających w okolicy darniowych rud żelaza.
20 stycznia 1945 roku przez Małgę przeszła grupa wojsk radzieckich, siejąc śmierć i zniszczenie. Ocaleli jedynie ludzie, którzy schronili się w Małdze Małej.
Najpierw był poligon
Na początku lat 50. XX wieku ówczesne władze zdecydowały, że Małga wraz z pobliskimi miejscowościami zostaną zlikwidowane, a na ich terenie powstanie poligon wojskowy. Mieszkańcy zaczęli stopniowo opuszczać swoją ojcowiznę i wyjeżdżać za granicę państwa bądź też osiedlać się w pobliskich wsiach. Od 1954 roku w Małdze zaczęło gospodarować wojsko. Wioska w krótkim czasie zniknęła z powierzchni ziemi. Wojsko wyprowadziło się stąd na dobre w 1993 roku.
Rezerwat na poligonie
Obecnie na terenach byłej miejscowości Małga gospodarują leśnicy, którzy postanowili oddać ten teren we władanie sił przyrody. Chcąc zachować unikatowe walory przyrodnicze i kulturowe utworzono tutaj rezerwat przyrody „Małga” oraz ostoje ochronne cietrzewia.
Ruiny zniszczonej Małgi stały się obecnie rajem dla wielu gatunków ptaków, tych rzadkich oraz tych bardziej pospolitych, które śpiewem i trelami wypełniają ciszę po tętniącej ongiś gwarem wsi.
Jedynym śladem minionych czasów jest zrujnowana, ostrzelana wojskowymi pociskami wieża kościelna. Pozostawiono ją prawdopodobnie tylko po to, by stanowiła punkt orientacyjny dla żołnierzy biorących udział w ćwiczeniach. Po kościele i stojącej obok plebani zostało jedynie gruzowisko. Przy świątyni znajduje się też poważnie zniszczony cmentarz. Niewiele nagrobków ocalało, prawie z żadnej tablicy nie można odczytać już nazwisk osób tu spoczywających.
Zródlo: http://mojemazury.pl/137645,Rezerwat-przyrody-Malga.html#axzz2ZlYfYwtg